ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ, ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ & ΕΙΔΗ ΔΕΣΜΩΝ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ, ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ & ΕΙΔΗ ΔΕΣΜΩΝ

Στην ελληνική γλώσσα ο όρος “προσκόλληση” ενέχει μια αρνητική χροιά. Όταν σχολιάσει κάποιος, ας πούμε, πως ένα μωρό είναι “κολλημένο” με τη μαμά ή τον μπαμπά του εννοείται συνήθως πως σε αυτή την κατάσταση ενυπάρχει κάτι το νοσηρό.

Στην πραγματικότητα της Ψυχολογίας, ωστόσο, με το “κόλλημα” που ορίζεται επίσημα με τον όρο “προσκόλληση” εννοούμε κάτι εντελώς φυσιολογικό, που συμβαίνει ενστικτωδώς και αναπόφευκτα σε όλα τα μωρά του κόσμου και είναι, μάλιστα, πολύ κρίσιμο για την ψυχική τους ανάπτυξη, τη διαμόρφωση θετικών συναισθημάτων απέναντι στον εαυτό τους αλλά και τους γύρω τους στο μέλλον. Επίσης φαίνεται να επηρεάζει την ικανότητά τους, ως ενηλίκων, να διαχειρίζονται καταστάσεις χωρίς να τους ξεπερνά το άγχος και ο αρνητισμός.

Με άλλα λόγια, η λεγόμενη Θεωρία της Προσκόλλησης (πασίγνωστη στην αναπτυξιακή ψυχολογία ως Attachment Theory) και το Attachment Parenting που προκύπτει από αυτήν και που στοχεύει σε όσο το δυνατόν περισσότερο στενές σχέσεις του παιδιού με τους γονείς του, φέρονται να θέτουν τις βάσεις για περισσότερο συναισθηματικά και ψυχολογικά υγιείς ενήλικες στο μέλλον.

Η Θεωρία της Προσκόλλησης αφορά τα είδη σχέσεων (δεσμών) που αναπτύσσει το παιδί με τα πρόσωπα που το φροντίζουν. Πιστεύεται πως όσο πιο ασφαλής είναι η σχέση του παιδιού με τον κύριο φροντιστή του (τη βασική εκείνη φιγούρα στην οποία θα έχει προσκόλληση), τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει το παιδί να αναπτυχθεί ψυχικά υγιώς. Η προσκόλληση του μωρού σε κάποιο πρόσωπο αντανακλά ουσιαστικά τη βαθιά του πίστη και πεποίθηση πως το συγκεκριμένο άτομο θα είναι πάντα εκεί για εκείνο, διαθέσιμο για να καλύψει οποιαδήποτε ανάγκη του (βιολογική ή ψυχολογική) άμεσα, αποτελεσματικά και με ενσυναίσθηση.

Βρεφική Προσκόλληση

ΜΠΟΡΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΝΑ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΘΕΙ ΣΕ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ;

Σ’αυτό το αρχικό σημείο να σημειωθεί ότι το παιδί μπορεί να αναπτύξει δεσμούς προσκόλλησης και μάλιστα ασφαλούς προσκόλλησης (βλ. παρακάτω για το τι είναι η ασφαλής προσκόλληση και τι η ανασφαλής) με παραπάνω από ένα άτομα.

Η μητέρα, ο πατέρας, οι παππούδες και οι γιαγιάδες, οι baby sitters και οι δάσκαλοι στον παιδικό σταθμό είναι πρόσωπα που, αν αντιδρούν απέναντι στις ανάγκες του παιδιού με αμεσότητα και είναι απέναντί του τρυφεροί, δοτικοί, αφοσιωμένοι και του συμπεριφέρονται με αγάπη, μπορούν να αναπτύξουν δεσμούς προσκόλλησης μαζί του, χωρίς αυτό να αναιρεί τη σπουδαιότητα και την ανάγκη που έχει το παιδί για τη βασική του φιγούρα προσκόλλησης, είτε είναι η μητρική ως είθισται είτε όποια άλλη. Έχει μάλιστα παρατηρηθεί πως, όταν το παιδί βρίσκεται σε περιβάλλον με τη βασική του φιγούρα προσκόλλησης και με ακόμη ένα άτομο στο οποίο έχει προσκόλληση, τείνει να στρέφεται και να επιστρέφει στη βασική του φιγούρα προσκόλλησης όταν χρειάζεται κάτι, ή ακόμα και απλά για να σιγουρευτεί πως είναι εκεί, κοντά του.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΒΑΣΙΚΗ ΦΙΓΟΥΡΑ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ;

Τα νεογέννητα μωρά αναζητούν μία φιγούρα φροντιστική των αναγκών τους σε όλα τα επίπεδα, που θα καλύπτει πάντα και αποτελεσματικά τόσο τις βιολογικές τους ανάγκες όσο και εκείνες για αίσθηση ασφάλειας, παρηγοριάς, αποδοχής και αγάπης, για να προσκολληθούν σε αυτήν. Η πρώτη φιγούρα αυτή θα γίνει τότε η βασική τους φιγούρα προσκόλλησης (χωρίς αυτό να σημαίνει, όπως είπαμε, ότι στους επόμενους μήνες της ζωής τους δεν θα δεθούν και με άλλα άτομα) και το σημείο αναφοράς τους. Στα μάτια τους, η βασική τους αυτή φιγούρα είναι η φωλιά τους, η ζεστασιά τους, το καταφύγιο, η βάση από την οποία μπορούν να εξερευνήσουν τον κόσμο με αυτοπεποίθηση, ηρεμία και θετικά συναισθήματα, χωρίς άγχος.

ΠΟΙΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΗ ΒΑΣΙΚΗ ΦΙΓΟΥΡΑ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΩΡΟΥ; ΤΟ ATTACHMENT PARENTING ΟΔΗΓΕΙ ΜΟΝΟ ΣΕ ΑΣΦΑΛΕΙΣ ΔΕΣΜΟΥΣ;

Στον ρόλο του βασικού φροντιστή κάθε μωρού, η ίδια η φύση έχει επιλέξει να βρίσκεται η μητέρα του. Η μητέρα του που το εγκυμονεί, το γεννά, το θηλάζει, το ακουμπά πάνω της και ενστικτωδώς, κι εκείνη, ως μητέρα, το φροντίζει και το διατηρεί στη ζωή.

Και όχι μόνον αυτά. Η σύγχρονη θεώρηση της προσκόλλησης δεν δέχεται πως η μητέρα είναι η βασική φροντιστής μόνο γιατί γεννά και θρέφει. Είναι η βασική φροντιστής γιατί υποτίθεται πως είναι εξοπλισμένη με τέτοιο ένστικτο, ορμόνες, εγκέφαλο και συναισθήματα ώστε να συναισθάνεται όλες ανεξαιρέτως τις ανάγκες του μωρού της και να τις ικανοποιεί κατά βούληση.

Ωστόσο, διάφορες γονεϊκές προσεγγίσεις και στυλ ανατροφής από την πλευρά κάθε μητέρας δεν αποκλείεται να την αποκαθηλώσουν από το να είναι η βασική εκείνη φιγούρα στην οποία θα προσκολληθεί το μωρό της. Το να αφήνεται, για παράδειγμα, ένα βρέφος να κλαίει για ώρα χωρίς να καλύπτεται η όποια ανάγκη του με το σκεπτικό πως θα “κακομάθει” και άλλες τέτοιες μέθοδοι στις οποίες το παιδί δεν εισπράττει την αμέριστη και άμεση κατά το δυνατόν προσοχή και φροντίδα της μητέρας του για διάφορους λόγους, επιτηδευμένα ή όχι από την πλευρά της, είναι, ένα συχνό παράδειγμα κατάστασης που μπορεί να στρέψει το παιδί στο να θεωρήσει βασικό του φροντιστή κάποιον άλλον, για παράδειγμα τον μπαμπά του.

Ο πατέρας μπορεί να μην μπορεί να μην είναι προικισμένος από τη φύση με μηχανισμούς που θα τον βοηθήσουν να δεθεί με το παιδί (π.χ. θηλασμός) και να περνάει λιγότερο χρόνο μαζί με το παιδί, αλλά αν στο διάστημα αυτό το παιδί αισθάνεται την πλήρη σιγουριά πως εκείνος θα ανταποκριθεί με ενσυναίσθηση σε όλες του τις επιθυμίες και τις ανάγκες, τότε μπορεί να θεωρήσει εκείνον ως τον βασικό του φροντιστή και να προσκολληθεί βασικά σε αυτόν. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με την baby sitter, τη γιαγιά ή όποιον άλλον φροντίζει το μωρό με περισσότερη θέρμη στο να ανταποκριθεί ανά πάσα στιγμή με ζεστασιά σε οποιαδήποτε ανάγκη του μωρού.

Υπάρχουν μητέρες που θηλάζουν όλη τη μέρα μηχανικά, εκνευρισμένα και χωρίς συναίσθημα, και άλλες μητέρες (ή πατέρες) που ταΐζουν με μπιμπερό κι όμως αγκαλιάζουν το μωρό με θέρμη, το κοιτάζουν στα μάτια, του μιλούν τρυφερά, το χαϊδεύουν, του χαμογελούν. Περνώ πολλές ώρες μαζί με το παιδί μου δεν σημαίνει πως είμαι, στα μάτια του, διαθέσιμη και έμπιστη, όσο δύσκολο κι αν είναι αυτό για να το αποδεχθούν οι περισσότερες μητέρες. Η εμπιστοσύνη του παιδιού φαίνεται να κερδίζεται με άλλους τρόπους και δεν είναι ούτε δεδομένη ούτε “μας τη χρωστάει” επειδή είμαστε, ως μητέρες, κοντά του συνήθως περισσότερο χρόνο από οποιονδήποτε άλλον.



Περνώ πολλές ώρες μαζί με το παιδί μου και φαινομενικά προσπαθώ να ακολουθήσω το Attachment Parenting θηλάζοντάς το, κρατώντας το, φορώντας το, κάνοντας “skin to skin” κ.ά. δεν σημαίνει πως αυτό που θα δημιουργήσω θα είναι ένας ασφαλής δεσμός προσκόλλησης αν το παιδί εκλαμβάνει πως όλο αυτό δεν μου “βγαίνει φυσικά” και το κάνω με άγχος και επιτηδευμένα. Θα προσκολληθεί σε εμένα, όμως ο δεσμός του δεν θα είναι ασφαλής κι εγώ εν τέλει δεν θα είμαι ευτυχισμένη, ήρεμη και αληθινή.

Τι σημαίνει όμως “ασφαλής δεσμός” ; Υπάρχουν είδη, λοιπόν, προσκόλλησης;

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΔΕΣΜΩΝ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ

  1. Ασφαλής δεσμός (που είναι και ο επιθυμητός)
  2. Ανασφαλής δεσμός τύπου αποφυγής
  3. Ανασφαλής δεσμός τύπου αμφιθυμίας
  4. Αποδιοργανωμένος δεσμός

ΣΕ ΠΟΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΜΠΙΠΤΕΙ Ο ΔΕΣΜΟΣ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ ΕΝΟΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΒΑΣΙΚΟ ΤΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ;

Οι παραπάνω κατηγορίες δεσμών (πέραν του 4ου, βλ. παρακάτω) διαγιγνώσκονται από τους ψυχολόγους μέσω ενός απλού πειράματος, που εισηγήθηκε πρώτη η αναπτυξιακή ψυχολόγος Mary Ainsworth το 1965: για να κριθεί αν η προσκόλληση ενός παιδιού είναι ασφαλής ή ανασφαλής παρακολουθείται η αντίδραση των παιδιών στο 2ο έτος της ζωής τους, αφ’ενός όταν αποχωρίζονται από τη βασική τους φιγούρα προσκόλλησης (που στο εξής θα εννοείται η μητέρα) και μένουν μόνα με έναν ξένο και αφ’ ετέρου, όταν εκείνη επιστρέφει κοντά τους.

Μην ξεχνάτε πως θεωρητικά, ο δεσμός προσκόλλησης του παιδιού με τη μητέρα στη βρεφική ηλικία επηρεάζει το άτομο ακόμη και στην ενήλικη ζωή του, προσχεδιάζοντας τη μορφή των σχέσεων που θα επιλέξει να έχει με τους γύρω του αλλά και με τον εαυτό του.

Τα παιδιά με ασφαλή προσκόλληση έχουν αυτοπεποίθηση και δεν φοβούνται την εγγύτητα με τους άλλους. Δεν φοβούνται να αγαπήσουν και να αγαπηθούν και αντιμετωπίζουν σχετικά ψύχραιμα μία απώλεια ή απόρριψη.

Τα παιδιά με ανασφαλείς δεσμούς προτιμούν πολλές φορές τη μοναχικότητα ως ενήλικες, γίνονται ανασφαλείς, ζηλεύουν, είναι κτητικοί, δεν εμπιστεύονται εύκολα και δεν “ανοίγονται” συναισθηματικά στους συντρόφους τους.

Τα παιδιά αποδιοργανωμένων δεσμών (όπου ουσιαστικά δεν υπάρχει βρεφική προσκόλληση σε κάποια φιγούρα), μπορεί ως ενήλικες να παρουσιάσουν διάφορες ψυχικές δυσλειτουργίες, λιγότερο ή περισσότερο σοβαρές και επιβλαβείς τόσο για τους ίδιους όσο και για τους γύρω τους.

ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΣΦΑΛΗ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ (ΑΣΦΑΛΗ ΔΕΣΜΟ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ) – ΠΟΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΑΣΦΑΛΗ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ

Στην παραπάνω πειραματική συνθήκη τα παιδιά που αξιολογούνται ως έχοντα ασφαλή προσκόλληση με τη μητέρα τους (τη βασική φιγούρα προσκόλλησής τους) αντιδρούν με άγχος και δυσφορία όταν εκείνη απομακρύνεται από κοντά τους. Αποφεύγουν τον ξένο που συμμετέχει στο πείραμα, ωστόσο όταν η μητέρα είναι παρούσα δεν διστάζουν να τον πλησιάσουν. Όταν η μητέρα επιστρέφει στον χώρο, το παιδί δείχνει χαρούμενο και εκφράζει με τη γλώσσα του σώματος (ανάλογα και με τον χαρακτήρα του) τον ενθουσιασμό του για το γεγονός της επιστροφής της μαμάς του κοντά του. Επιζητά τη σωματική επαφή μαζί της και ηρεμεί από την πρότερη κατάσταση άγχους στην οποία βρέθηκε όταν εκείνη έφυγε από δίπλα του.

  • ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΙΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ ΕΧΕΙ ΑΣΦΑΛΗ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ;

Η μητέρα της οποίας το παιδί έχει ασφαλή προσκόλληση, είναι μια μητέρα που έχει κατανόηση για τις ανάγκες του μωρού της και τις φροντίζει με εκφραστικότητα και δοτικότητα. Ασφαλής προσκόλληση δημιουργείται, επίσης, όταν η μητέρα στηρίζει την ανεξαρτητοποίηση του παιδιού όμως είναι πάντα δίπλα του κι έτσι το παιδί τη χρησιμοποιεί, όπως είπαμε, ως φωλιά, ως ασφαλή βάση εξερεύνησης του κόσμου και των άλλων.

ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΣΦΑΛΗ ΔΕΣΜΟ ΑΠΟΦΥΓΗΣ Ή ΑΜΦΙΘΥΜΙΑΣ – ΠΟΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΣΦΑΛΗ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ

Τα παιδιά των οποίων η προσκόλληση κρίνεται ως ανασφαλής μπορεί να παρουσιάζουν δεσμούς αποφυγής ή αμφιθυμίας απέναντι στη μητέρα τους.

ΠΟΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΣΦΑΛΗ ΔΕΣΜΟ ΑΠΟΦΥΓΗΣ;

Στα πλαίσια του πειράματος της Ainsworth, τα παιδιά με δεσμό αποφυγής δεν αντιδρούσαν με κλάμα όταν η μητέρα τους έφευγε από τον χώρο ούτε αγχώνονταν από την παρουσία του ξένου δίπλα τους. Ακόμα, φαίνεται πως μητέρα και ξένος ήταν εξίσου σε θέση να παρηγορήσουν αποτελεσματικά το παιδί αν εκείνο προβληματιζόταν για κάτι. Είναι πιθανό αυτά τα παιδιά να παρουσιάσουν λίγο ή και καθόλου ενθουσιασμό για το γεγονός της επιστροφής της μητέρας τους δίπλα τους.

Αυτά τα παιδιά δεν χρειάζονται να χρησιμοποιήσουν τη μαμά τους ως φωλιά και βάση εξερεύνησης και συμπεριφέρονται ανεξάρτητα, μην αναζητώντας την επαφή με τη μητέρα τους όταν είναι στρεσαρισμένα.

  • ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΙΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ ΕΧΕΙ ΔΕΣΜΟ ΑΠΟΦΥΓΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ;

Η μητέρα της οποίας το παιδί έχει δεσμό αποφυγής, του έχει δώσει χονδρικά να καταλάβει πως, αφού εκείνη δεν είναι σε θέση να δεχθεί και να φροντίσει τον ψυχισμό του, εκείνο θα πρέπει να τον “απενεργοποιήσει” ώστε να επιβιώσει ευκολότερα. Γι’αυτό αυτά τα παιδιά φαίνονται τόσο ανεξάρτητα. Η μητέρα ενός παιδιού με δεσμό αποφυγής είναι μη διαθέσιμη για εκείνο συναισθηματικά και το απορρίπτει όταν χρειάζεται τη βοήθειά της, όταν είναι θυμωμένο ή αναστατωμένο.

ΠΟΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΣΦΑΛΗ ΔΕΣΜΟ ΑΜΦΙΘΥΜΙΑΣ;

Στο πείραμα της Ainsworth, τα παιδιά με ανασφαλή προσκόλληση και δεσμό αμφιθυμίας απέναντι στη βασική τους φιγούρα προσκόλλησης, τη μητέρα τους, παρουσίαζαν ιδιαίτερα έντονη δυσφορία όταν η μαμά έφευγε, όταν όμως επέστρεφε η συμπεριφορά τους ήταν αμφίθυμη, δηλαδή πότε ηρεμούσαν και πότε έκλαιγαν ξανά, χωρίς η μητέρα τους να είναι σε θέση να τα παρηγορήσει ακόμα κι όταν τους φερόταν τρυφερά. Έδειχναν να τη θέλουν δίπλα τους, όμως όταν εκείνη τα πλησίαζε, αυτά μπορεί ακόμα και να την έσπρωχναν μακριά. Από την άλλη πλευρά, δυσκολεύονταν να απομακρυνθούν από εκείνη και να απομακρυνθούν από τη “φωλιά” της για να εξερευνήσουν το περιβάλλον ή για να επικοινωνήσουν με τον ξένο του πειράματος.

Με άλλα λόγια, τέτοιο δεσμό με τη μητέρα τους έχουν όσα παιδιά δείχνουν και να τη θέλουν και να μην τη θέλουν στο πλάι τους.



  • ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΙΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ ΕΧΕΙ ΔΕΣΜΟ ΑΜΦΙΘΥΜΙΑΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ;

Αμφίθυμα παιδιά προκύπτουν από μητέρες αμφίθυμες. Μητέρες ασυνεπείς ως προς την ανταπόκρισή τους στις ανάγκες του παιδιού τους δημιουργούν”μπερδεμένα” παιδιά, που δεν είναι σίγουρα για το αν η μητέρα τους θα είναι εκεί πρακτικά και συναισθηματικά όταν την χρειαστούν, κι έτσι γίνονται ανασφαλή και απαιτητικά στο σπίτι, παρουσιάζοντας έντονα επεισόδια κλάματος όταν τη χάνουν από δίπλα τους. Αυτή τους η τάση να υπερπροσκολληθούν σε εκείνη δεν είναι παρά η άμυνά τους, η προσπάθειά τους να την πείσουν να ανταποκριθεί στο κάλεσμά τους όταν χρειάζεται, μια και δεν είναι καθόλου σίγουρα για το αν θα το κάνει μια δεδομένη φορά ή όχι.

ΠΟΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΑΠΟΔΙΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΔΕΣΜΟ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ – ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥΣ;

H κατηγορία αυτή δεν υπήρχε την εποχή της Ainsworth και προστέθηκε αργότερα στα είδη προσκόλλησης από μεταγενέστερους ειδικούς. Είναι η κατηγορία που περιλαμβάνει τα παιδιά των οποίων η σχέση με τη μητέρα τους είναι απρόβλεπτη και μη συγκεκριμένη, αποδιοργανωμένη και χωρίς λογική συνέπεια.

Αναπαράγοντας οι επιστήμονες το πείραμα της Ainsworth, τα παιδιά αυτά μπερδεύονταν όταν η μητέρα τους έφευγε από τον χώρο, πάγωναν, αποπροσανατολίζονταν, ομοίως και όταν εκείνη επέστρεφε. Μπορεί να της κρύβονταν, ή να στέκονταν σε μια γωνία και να την παρακολουθούσαν.

  • ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΙΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ ΕΧΕΙ ΑΠΟΔΙΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΔΕΣΜΟ ΜΑΖΙ ΤΗΣ;

Τέτοιοι δεσμοί αναπτύσσονται σε σπίτια με ιστορικό σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης, από γονείς ψυχικά διαταραγμένους ή χρήστες ουσιών. Στη σχέση βρέφους-μητέρας, η μητέρα που το παιδί περιμένει να το φροντίσει είναι παράλληλα και η πηγή του κινδύνου στο μυαλό του, με αποτέλεσμα η συμπεριφορά του απέναντί της να είναι αλλοπρόσαλλη, απρόβλεπτη, αποδιοργανωμένη. Τρομαγμένη.

ΕΠΙΛΟΓΙΚΑ

Είμαι βέβαιη πως διαβάζοντας αυτή την ανάρτηση θα μπήκατε στη διαδικασία να σκεφτείτε πώς θα λειτουργούσε το δικό σας παιδί στο πείραμα της Ainsworth. Έχετε άραγε ασφαλή δεσμό μαζί του ή ανασφαλή; Ο προβληματισμός είναι πάντοτε υγιής και το να αποκτάμε γνώσεις χρήσιμο, αν όμως πραγματικά προβληματίζεστε για οτιδήποτε αφορά τη συμπεριφορά του παιδιού σας ή τη σχέση σας μαζί του καλό είναι να συμβουλευτείτε έναν ειδικό που θα σας βοηθήσει να πάρετε σωστές απαντήσεις στις ερωτήσεις σας.

Από τα παραπάνω μπορεί κανείς χονδρικά να συνάγει το συμπέρασμα πως ο βαθμός ευαισθησίας και ενσυναίσθησης της μητέρας απέναντι στις ανάγκες του παιδιού της είναι που δημιουργεί ασφαλή ή ανασφαλή, αντίστοιχα, δεσμό προσκόλλησης απέναντί της. Τα παιδιά με ασφαλή προσκόλληση έχουν βάσεις για να γίνουν “ασφαλείς” ψυχικά ενήλικες με θετικά συναισθήματα ως επί το πλείστον, ενώ εκείνα με ανασφαλή προσκόλληση, των οποίων οι ανάγκες έχουν βρεθεί να αγνοούνται ή συστηματικά να αντιμετωπίζονται αναποτελεσματικά, έχουν έντονες ανασφάλειες ως ενήλικες.

Για όλους αυτούς τους παραπάνω λόγους και έχοντας όλα τα παραπάνω στοιχεία υπόψη, η προσωπική μου συμβουλή είναι να προσέχετε πάρα, πάρα πολύ (και φυσικά σ’αυτό συμπεριλαμβάνω και τον εαυτό μου ως μητέρα) ποιες “στρατηγικές” ανατροφής των παιδιών σας επιλέγετε να ακολουθήσετε.

Όπως προαναφέρθηκε στην αρχή της ανάρτησης, συνήθεις τακτικές όπως το να αγνοούμε το κλάμα του μωρού μας για να μην “κακομάθει” στην αγκαλιά μας είναι ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ τόσο για τη σχέση μας μαζί του όσο και για το ίδιο και για τον ψυχισμό του. Στρατηγικές όπως η εκπαίδευση ύπνου (!!) σε βρέφη που έχουν ανάγκη τη μυρωδιά και τη ζεστασιά μας τα βράδια, η αποφυγή του θηλασμού ή η βίαιη διακοπή του, η έλλειψη σωματικής επαφής με το μωρό, η μη επίδειξη τρυφερότητας απέναντί του, το να το αφήνουμε μόνο του με κάποιον φροντιστή για μέρες και να φεύγουμε ακόμα κι αν αυτό μας αναζητάει, το να μην παίζουμε/γελάμε/τραγουδάμε/διαβάζουμε μαζί του και το να μην του αφιερώνουμε ποιοτικό χρόνο ή να του αφιερώνουμε χρόνο αλλά να είμαστε απέναντί του ψυχροί, εκνευρισμένοι ή “πότε έτσι και πότε αλλιώς”, ΤΟ ΒΛΑΠΤΕΙ, δεν το κάνει ούτε ανεξάρτητο με την έννοια που θέλουμε όλοι τα παιδιά μας να είναι ανεξάρτητα, ούτε εξυπνότερο, ούτε “το δένει” περισσότερο μαζί μας. Μόνο το βλάπτει και το απομακρύνει από εμάς.

 

Σε αυτή την ανάρτηση, σε άλλο ύφος, μπορείτε να διαβάσετε τη γνώμη μου πάνω στο τι είναι σωστό και τι είναι λάθος όταν μια γυναίκα γίνεται μητέρα.

 

Η καθεμία μας είναι ελεύθερη να επιλέξει το πώς θα μεγαλώσει το παιδί της, είναι όμως και υποχρέωση βαριά και αδιαπραγμάτευτη (για εμένα) στις μέρες μας, τις μέρες της γνώσης και της εύκολης και πολλές φορές φθηνής ή και δωρεάν πρόσβασης σε αυτήν, να μελετάμε, να εξετάζουμε, να σκεφτόμαστε κριτικά πριν επιλέξουμε το μοτίβο της δικής μας γονεϊκότητας. Ναι, μπορεί να είστε ευαίσθητες από τη φύση σας και να μην χρειάζεται κάποιος να σας εξηγήσει επιστημονικά γιατί πρέπει να είστε διαθέσιμες για το μωρό σας ανά πάσα στιγμή, όμως είναι εύκολο, χωρίς γνώσεις και με την κούραση που φέρει η ανατροφή ενός μικρού παιδιού, να παρασυρθείτε σε επιζήμιους για το παιδί και τη σχέση σας τρόπους συμπεριφοράς προς αυτό.

Να ακούτε το ένστικτό σας και τους ειδικούς και όχι τις ελαφρά τη καρδία συμβουλές όσων δεν έχουν γνώσεις και ενσυναίσθηση. Σύμφωνα με τη Θεωρία της Προσκόλλησης πείτε τους πως ναι, βλάπτει το μωρό “να κλάψει και λίγο” όταν σας λένε “άστο να κλάψει και λίγο, δεν βλάπτει, προσπαθεί να σε χειριστεί!”  και το “χειριστικό” μωρό στο οποίο αναφέρονται είναι νεογέννητο και έχει απλώς απόλυτη ανάγκη την αγκαλιά σας…

Καλή σας συνέχεια!

Ορισμένες από τις πηγές πληροφοριών:

https://greatergood.berkeley.edu/article/item/why_attachment_parenting_is_not_the_same_as_secure_attachment

https://www.simplypsychology.org/mary-ainsworth.html

Ομάδα “Ενσυναίσθηση” στο Facebook, άρθρο “Θεωρία Προσκόλλησης” από τα αρχεία της.



Leave a Reply

Your email address will not be published.